Þjóðhátíð í Eyjum

Þjóðhátíð Vestmannaeyja í Herjólfsdal er haldin um verslunarmannahelgina en fyrr á öldinni oftast um miðjan ágúst. Hún er arfur frá þjóðhátíðinni 1874, þegar haldin var hátíð í dalnum 2. ágúst eins og víða um landið. Eyjamenn komust ekki upp á fastalandið vegna veðurs þegar átti að fagna þúsund ára afmæli þjóðarinnar á Þingvöllum og héldu því sína eigin þjóðhátíð. Árið 1901 var aftur haldin þjóðhátíð í Eyjum og hefur síðan verið haldin nánast samfellt, einnig strax eftir eldgosið 1973. Íþróttir voru í fyrstu mjög áberandi og hefur bjargsig verið sýnt á hverri þjóðhátíð í rúm sjötíu ár. Frá því um 1920 hafa íþróttafélögin Þór og Týr annast hátíðina, allajafna sitt árið hvort. Árið 1996 voru Þór og Týr sameinuð og heldur hið sameinaða ÍBV þjóðhátíðina nú. Mikið er sungið og trallað í tjöldum í dalnum, dansað og setið að sumbli. Hátíðinni tengjast ýmis sönglög og eru kunnust skáld Árni úr Eyjum og Ási í Bæ en Oddgeir Kristjánsson ástsælastur tónskálda.

Þjóðhátíðin hefur alla jafna verið haldin í Herjólfsdal, nema árin 1973-1976 meðan dalurinn var þakinn vikri eftir eldgosið. Á þeim árum var hátíðarsvæðið á Breiðabakka suður undir Stórhöfða. Svæðið hefur ávallt verið fánum og blómum skreytt og í seinni tíð hefur ákveðið þema verið rauður þráður í skreytingu mannvirkja. Flestir hátíðargestir hafa legið við í tjöldum þótt heimamenn fari heim og sofi úr sér þar.

Árið 1929 er fyrst getið um brennu á Fjósakletti en þegar árið 1903 eru nefndir flugeldar. Bjargsig er fyrst nefnt á 17. júníhátíðinni 1911 en um 1920 er talað um bjargsig í Dalsfjalli eins og fastan sið á þjóðhátíð og hefur verið svo síðan.

Þjóðhátíðarlag er fastur liður og fyrsta þjóðhátíðarlagið telja Eyjamenn yfirleitt vera SETJUMST AÐ SUMBLI árið 1933 eftir Oddgeir Kristjánsson og texta eftir Árna úr Eyjum. Hafa þjóðhátíðarlögin yfirleitt náð að lifa í hugum fólks og er arfleið sem Eyjamenn eru stoltir af.

Í seinni tíð þegar þjóðhátíðin hefur verið haldin um verslunarmannahelgi hafa Íslendingar fjölmennt til Vestmannaeyja á þjóðhátíð. Í Herjólfsdal er hægt að ganga að gæðunum vísum. Þar er gleði, þar er kynslóðabilið brúað og þar eru allir í þeim tilgangi að skemmta sér og sínum. Engin önnur útihátíð á sér eins sögulegar rætur og Þjóðhátíð Vestmannaeyja og aldrei hefur hún fallið niður vegna veðurs!