Vissir þú

Að það er gata í Eyjum sem er nefnd eftir Danakonungi árið 1930 og er gatan kölluð Hilmisgata (Hilmir þýðir konungur)

Tyrkjaránið

Ýmis áföll hafa dunið yfir byggðarlagið í aldanna rás. Mannskaðar vegna sjóslysa voru tíðir, ekki síst þar sem eyjarnar eru fyrir opnu hafi og veður meiri en annars staðar við Ísland. Með bættum skipakosti og auknum slysavörnum hefur þó sjóslysum fækkað svo að þau eru nánast úr sögunni. Vestmannaeyingar hafa líka verið frumkvöðlar í björgunar- og slysavörnum. Þeir byrjuðu að setja gúmbáta í skip sín sem og sjálfvirkan sleppibúnað fyrir gúmbáta svo aðeins sé tvennt nefnt. Þá keyptu þeir og sáu um rekstur á fyrsta björgunar- og varðskipi Íslendinga, Þór.
Líklega var þó mesta áfallið, sem yfir Eyjar hefur dunið, Tyrkjaránið í júlímánuði 1627. Þá komu til Eyja sjóræningjar frá Alsír, sem rændu og rupluðu, brenndu bæi, hús og kirkju, drápu marga og tóku aðra herfangi og fluttu þá á þrælamarkaði í Alsír. Íbúar í Eyjum voru um 500 á þessum tíma en að þessari heimsókn aflokinni var íbúafjöldinn kominn niður í 250, hafði fækkað um helming. Flestir þeirra sem teknir voru herfangi, áttu ekki afturkvæmt til Íslands, ýmist létust þeir á leiðinni út, þoldu ekki vistina í nýjum heimkynnum eða hófu nýtt líf ytra. Þeir íbúanna sem sluppu undan ræningjunum, björguðu sér flestir með því að leynast í hellum og sjávarhömrum. Mörg örnefni í Eyjum tengjast þessari skelfilegu heimsókn, svo sem Ræningjatangi og Hundraðmannahellir þar sem sagt er að hundrað manns hafi falið sig en ræningjarnir fundið fólkið þar sem hundur hafi verið á ferli fyrir utan hellinn. Guðríður Símonardóttir, stundum nefnd Tyrkja-Gudda, frá Stakkagerði í Eyjum, er líklega þekktust þeirra sem þarna voru teknir herfangi. Hún var ein fárra sem var leyst úr ánauðinni og sneri aftur til Íslands. Aldrei kom hún þó aftur til Eyja, enda giftist hún sálmaskáldinu Hallgrími Péturssyni sem þjónaði sem prestur á Suðurnesjum og í Hvalfirði.

Texti: Sigurgeir Jónsson
Iceland Today